Hoogtepunt

Het gaat lekker, we kunnen niet anders zeggen. Of, om met Youp van het Hek te spreken (met zo’n hete aardappel): “De zaak loopt als een dolle!” Sinds de start van Scuba 6 Diving in december 2010 zijn we ieder jaar in omzet gegroeid en sinds begin dit jaar merken we dat onze bekendheid en goede reputatie (dankzij mond-op-mond reclame en zeker dankzij Tripadvisor) zorgen voor een exponentiële groei. We hebben het dit jaar dan ook steeds drukker gekregen, niet alleen in het hoogseizoen maar zelfs in het midden- en laagseizoen.

En toch... heeft met name Roberto het idee, dat de crisis die in Europa maar voort blijft duren,  ook hier zijn invloed steeds meer laat gelden. De buitenlanders die hier al langer dan wij een bedrijfje hebben en afhankelijk zijn van toeristen (hostels, restaurants, (duik)winkels, etc.) klagen steen en been. Volgens hen is het in geen jaren zó slecht geweest...

En toch... weten we niet of dit gebied het als toeristenbestemming gaat redden. We zien hier toch wel een hoop dingen gebeuren (zoals het nog steeds niet opgeloste vuilnis-probleem maar ook een groei in kleine criminaliteit) die op de langere termijn toeristen behoorlijk kunnen afschrikken. Zelfs mijn zus, die ons hier 3 jaar geleden bezocht heeft en de afgelopen maand weer bij ons was, zag het verschil op Bocas en Bastimentos en helaas niet ten goede...

En toch... weet Roberto niet hoe lang hij dit nog vol houdt. We zitten natuurlijk in een prachtige omgeving en duiken met enthousiaste vakantiegangers is echt geen crime, maar hij is natuurlijk wel dagelijks fysiek bezig en aangezien het steeds drukker wordt, wordt de belasting voor hem ook steeds groter. En, hoewel hij het zelf niet graag toegeeft, Roberto wordt er ook niet jonger op...

Als ´slachtoffer´van onze eigen populariteit, waarbij de vraag steeds vaker het aanbod overstijgt, zouden we eigenlijk moeten uitbreiden. Meer materialen kopen zodat we met grotere groepen kunnen gaan duiken. Mensen in dienst nemen zodat we de groepen kunnen opdelen tussen een instructeur en een divemaster. Maar dan moet er natuurlijk wel een grotere boot komen en misschien ook een eigen compressor...
Het zou betekenen dat we een flinke investering zouden moeten doen en dan komen toch onze eerdergenoemde observaties om de hoek kijken en vragen we ons af of we dat nog wel moeten wagen.
Bovendien wíllen we eigenlijk helemaal geen grotere duikschool. We danken onze reputatie met name aan onze kleine groepen en de persoonlijke aandacht, iets wat we alleen kunnen waarborgen als we alles zelf doen. Met grotere groepen en andere mensen in dienst wordt dat een heel ander verhaal.

Het moge duidelijk zijn: we hebben de afgelopen tijd samen de nodige overpeinzingen gehad en zijn tot de conclusie gekomen dat er een waarheid schuilt in dat spreekwoord over ´hoogtepunt´ en ´stoppen´... Kortom, we hebben de zaak verkocht!

De nieuwe eigenaar is een Amerikaan die momenteel in Duitsland woont. Hij is druk bezig om zijn divemaster brevet te halen en wil daarna zo snel mogelijk instructeur worden. Begin oktober zal hij samen met zijn vriendin ter plaatse zijn en krijgen we het heel druk. Niet alleen zal Roberto hem helpen met het afronden van zijn divemaster- en instructeurstraining maar we moeten hen natuurlijk ook alle ins en outs van de duikschool en het wonen/werken in Panama bijbrengen. We hebben beloofd om maximaal tot het eind van dit jaar te helpen met de duikschool (totdat de eigenaar zelf instructeur is) en daarna kan hij Roberto eventueel als freelance instructeur inhuren.

En, ik hoor de vraag al in de lucht hangen, wat gaan wij dan volgend jaar doen? Natuurlijk hebben we ook daar over nagedacht. Als we niet meer verantwoordelijk zijn voor de dagelijkse gang van zaken in de duikschool hebben wij de vrijheid om wat rond te reizen. We wonen al 4 jaar in Panama maar hebben nog nooit iets van het land gezien, behalve Bocas del Toro en zelfs dat nog niet eens uitgebreid. En ook de ons omringende landen, allemaal bekende vakantiebestemmingen, kennen we nog helemaal niet. En het is natuurlijk van de zotte dat je jaren in Midden-Amerika woont en helemaal niets van die regio gezien hebt.

We blijven dus voorlopig hier op Bastimentos wonen, en willen de komende tijd vanuit deze thuisbasis diverse gebieden in Panama en omstreken bezoeken.
In de periodes dat we thuis zijn zal Roberto, die toch altijd wel bezig wil blijven, best af en toe nog eens gaan duiken, maar het geeft hem de vrijheid om te kiezen waar en wanneer hij dat doet.

En bijkomend voordeel: het lost in ieder geval ons probleem met het Ministerio de Trabajo op, want straks zijn we echt alleen nog maar toerist...!

Familiebezoek

Heel veel "Facebookers" hebben de afgelopen week onze belevenissen al kunnen volgen en velen hebben letterlijk dagelijks met ons meegeleefd, wat ontzettend leuk was! Maar het bezoek van mijn moeder en zus mag natuurlijk niet ontbreken in dit blog dus daarom ook voor de bloglezers hier een kort verslag van onze geweldige vakantie-week.

Aankomst vliegveld Bocas

Woensdag 21 augustus staan we al vroeg op het kleine vliegveldje in Bocas en, na een kleine vertraging, is het heerlijk om moeder en zus te omhelzen. Het is een hele reis geweest en ik ben dan ook supertrots op mijn moeder die met haar 82 jaar toch maar even zo'n reis naar een ver, vreemd land onderneemt!

Thuis in de hangmat

Iedereen die we tegenkomen op Bocas en Bastimentos (en dat zijn er veel) stellen we voor aan Mama en Joke en ze worden door iedereen heel hartelijk begroet en regelmatig zelfs omhelst. In het begin is dat wel even wennen maar al gauw weten ze niet beter, en op hun dagelijkse wandeling van ons huis naar het hotel en vice versa hebben ze regelmatig aanspraak. En als mijn moeder op een avond eventjes in het parkje op een bankje gaat zitten, neemt "Calypso Joe", onze lokale zanger, zijn kans waar om voor haar een liedje te spelen: een heuse serenade ;o)

Genieten van het varen

Natuurlijk gaan we verschillende dagen op pad om al het moois van Bastimentos en omgeving te laten zien en tja, dat gaat hier allemaal met de boot. Hoewel we dachten dat dat best wel eens lastig kon zijn, is het voor mijn moeder geen enkel probleem. Met een kleine helpende hand klimt ze in en uit de kleine bootjes en het varen vindt ze heerlijk!

Luiaard

De ene dag maken we een mooie boottocht rondom Bastimentos, via Dolphin Bay en de mangroves (waar we luiaards spotten) en leggen we aan op het onbewoonde eilandje Zapatilla om op het strand te lunchen.

Zapatilla

De andere dag gaat de boottocht rondom Colón en bezoeken we Bird Island om daarna op Starfish Beach nog lekker even te zwemmen en te zonnen.

Bird-Island

Tussendoor nemen we soms een dagje rust en genieten we van een boek of gewoon lekker bijkletsen.

Lekker boekje lezen

Af en toe gaan Joke en ik samen op stap. Een wandeling naar de ecofarm Up in the Hill, een middagje zon pakken op Red Frog Beach en even shoppen in Bocas.

's Middags drinken we een cocktailtje want dat hoort natuurlijk bij zo'n tropische bestemming en 's avonds eten we gezellig thuis of in één van de kleine restaurantjes.
Zondag is heel bijzonder want dan is mijn zus jarig. Die dag toosten we op haar gezondheid met champagne en gaan we 's avonds chic uit eten in het restaurant Guari-Guari!

Restaurant Guari-Guari

De week vliegt om en vanmorgen vroeg hebben we de familie alweer naar het vliegveld gebracht. Ze hebben een lange reisdag voor de boeg.

Afscheid vliegveld Bocas

We hebben een fantastische week gehad en het was heerlijk om te zien hoe mijn moeder en zus genoten van alles om hun heen. Het dorp, de mensen, de natuur, de zee, de palmbomen, de bloemen, de vogels, de dieren, te veel om op te noemen.

Zapatilla

Het was in één woord: GEWELDIG!

Aftellen

In tegenstelling tot de afgelopen maand is augustus onverwachts ineens weer erg druk. We zijn letterlijk geen dag vrij en gaan iedere keer weer met volle boten op pad.
Maar... we zijn aan het aftellen: nog 2 dagen werken en dan hebben we een weekje vakantie!

Mijn (Debby's) moeder en zus komen namelijk naar Panama. Ik ben dus al veel langer aan het aftellen. Eerst maanden, toen weken en nu is het nog slechts dagen... Morgenochtend als we wakker worden, dan zitten mijn moeder en zus al in het vliegtuig ergens boven de Atlantische Oceaan. Ze komen dinsdagavond in Panama Stad aan en blijven daar een nachtje slapen en woensdagochtend heel vroeg vliegen ze in een klein vliegtuigje door naar Bocas, waar een tweekoppig ontvangstcomité hen zal ontvangen ;o).

Maar tot die tijd zijn we nog druk bezig. Vandaag maken we een Advanced Open Water cursus af en morgenochtend gaan we nog met 4 man/vrouw duiken. Daarna gaan we naar Bocas om nog wat zakelijke dingen te regelen (hoeven we daar niet meer aan te denken tijdens onze vakantie) en de laatste boodschappen in huis te halen.
Het bordje "CLOSED / CERRADO" is al klaar en kan dinsdagavond aan het hek gehangen worden. Woensdagochtend nemen we in alle vroegte een bootje naar Bocas want om half acht landen onze wereldreizigers. Ik kan niet wachten tot het zover is...

Hopelijk werkt het weer een beetje mee, maar we gaan er hoe dan ook een leuke week van maken!

Zomer!

De pechdag vrijdag de 26e (dubbel-dertien!) ligt gelukkig alweer ver achter ons en het loopt allemaal weer lekker. Het weer is eindelijk opgeknapt, de zee is weer kalm en we gaan regelmatig duiken met gezellige en enthousiaste mensen. Kortom, Bastimentos laat zich weer van zijn tropische kant zien.

We hebben afgelopen week nog wel (alweer!) een controle gehad, dit keer van de Caja Seguro, maar alles blijkt prima in orde dus ook dat kan ons humeur niet bederven.

En er komt ontzettend leuk bericht van Tripadvisor: We hebben het "Certificate of Excellence 2013" gekregen!

En dat betekent dus dat we, sinds het begin van ons bestaan (december 2010), voor de derde keer op rij dit zeer gewaardeerde certificaat op onze naam mogen schrijven (met dank aan alle mensen die ons zo'n prachtige beoordeling gegeven hebben).

Dat staat natuurlijk wel érg leuk op je website! (zie: www.scuba6diving.com)

Verder loopt het leven z'n dagelijkse gangetjes. Roberto gaat uit duiken. Ik doe de boekhouding (want einde maand). Dinsdagavond vergadering (jaja, echt waar - met de PADI regio manager). Middagje Bocas voor de nodige boodschappen en een kappersbezoek. En vrijdagavond barbecuen bij Tio Tom.
Nou ja, niet bij Tom en Ina maar wel in het hostel. Zoals jullie misschien weten proberen Tom en Ina al een tijdje om het hostel "Tio Tom" te verkopen, maar tot op heden is dat nog niet gelukt. Tom en Ina hadden echter geen zin meer om nog langer te wachten op een koper en hebben eind mei besloten om naar hun nog af te bouwen finca in de bergen te vertrekken en tot nader order het hostel te verhuren aan Chris, een Duitser die sinds twee jaar op het eiland woont en inmiddels met een Bastimentiaanse getrouwd is, die wij uiteraard ook allebei goed kennen.
En Chris heeft een nieuwe gewoonte geïntroduceerd: Vrijdagavond, BBQ avond!
En als je nou ergens een heerlijk, zomers gevoel van krijgt dan is het wel barbecue, dus af en toe op vrijdagavond grillen we gezellig een hapje mee...

Ja hoor, ook wij genieten heerlijk van onze zomer!

Pech

Het is een beetje een pech-week.
Het begon afgelopen vrijdag. Als ik 's morgens vroeg ons "kantoor open" (oftewel: de laptop buiten op tafel zet en opstart) zie ik dat het printer-lampje driftig aan het knipperen is en op de display lees ik een foutmeldingscode. Ik doe de printer uit en weer aan maar het lichtje blijft flikkeren. Nu kun je met de huidige generatie printers niks anders doen dan op het aan/uit knopje drukken omdat tegenwoordig alles elektronisch aangestuurd wordt via het printerprogramma op de computer, dus we proberen via de computer te ontdekken wat er mis is. Makkelijker gezegd dan gedaan, want ineens "herkent" het programma onze printer niet meer.... We kunnen dus helemaal niks, nakkes, nada, behalve de printer aan en uit zetten. Dat proberen we dan ook nog een paar keer, maar het gifgroene lampje blijft weerbarstig flikkeren met iedere keer weer een andere foutmeldingscode op de display. We proberen de foutmeldingscodes op het internet te vinden maar zelfs op de officiële HP-support website zijn de codes onbekend!
We kunnen dus niets anders dan ook deze printer afschrijven. Het is de derde al, sinds januari 2011, die de geest geeft. Eén ding is duidelijk: printers en tropen is géén goeie combinatie!

Maar zonder printer kunnen we niet, dus Roberto vertrekt in de stromende regen naar Bocas op zoek naar een printer. Tevergeefs, zo blijkt al na een half uurtje als hij me belt om te zeggen dat hij dan maar direct door gaat naar Changuinola. Het weer heeft zich ondertussen ontwikkelt tot een ware storm met hoosbuien, onweer en harde wind en Roberto loopt zich letterlijk de blaren op z'n voeten om uiteindelijk met de enige printer die Changuinola te bieden heeft, thuis te komen.
Als ik hem aan zie komen in het bootje, loop ik hem tegemoet en ik glij op het natte dek ongenadig hard onderuit! Ik stoot m'n kop tegen een paal, zie sterretjes voor m'n ogen en verrek voor mijn gevoel elke spier in mijn lichaam...

Na deze pechdag is ook Roberto's verjaardag dit weekend (letterlijk en figuurlijk) in het water gevallen. Plan was om in Bocas allemaal lekkere hapjes (kaasjes, worsten, brood e.d.) en een goed flesje wijn te kopen. En omdat we op zijn verjaardag zelf zouden beginnen met een Open Water cursus met 4 man, hadden we besloten om het een dagje eerder te doen, zaterdag dus.
Maar zaterdag is het nog steeds noodweer! Bovendien ben ik geblesseerd door mijn val en heeft Roberto grote blaren op zijn voeten dus we lopen allebei niet echt lekker. Daarbij blijkt  het ook nog eens onmogelijk om een bootje te krijgen want die varen in die enorme stortbuien gewoon niet. Kortom, we besluiten maar om het verjaardags-maal tot nader order uit te stellen.

En verder is het gewoon K**** weer! Het regent, het onweert, het waait, en tussen de buien door is het grijs en grauw. Maar... volgens de locals is juli altijd de maand met de meeste regen en aangezien deze maand al bijna voorbij is, gaan we vol goeie moed augustus in!

Waterschade

We zijn de afgelopen week weer eens in de weer geweest met water.
Na een paar mooie dagen heeft het weer het namelijk weer laten afweten en worden we regelmatig getrakteerd op enorme hoosbuien. Daarbij is de zee op het moment ook weer erg ruig en staat hij 's avonds en 's nachts extreem hoog. Net als begin dit jaar hebben we dan ook weer last van hoge golven die met een enorm kabaal vlak vóór of net onder het huis breken en het water spettert regelmatig door de vloer omhoog. Maar dat was niet het grootste probleem.

's Avonds laat, als Roberto de boel afsluit en nog even zijn glas wil afspoelen, heeft hij ineens geen water meer. Er komt nog geen drup uit de kraan. Nou hebben we met al die regen meer dan genoeg water in onze tanks, dus het is op z'n minst vreemd. Met een zaklantaarn gaat Roberto op onderzoek uit bij de tanks en daar ontdekt hij eerst een enorme modderpoel, daarna een kapotte waterleiding en tot slot twee compleet lege watertanks!
Onze watertanks staan op het land van de huiseigenaar, bij een paar cabins die de eigenaar wel eens verhuurt of waar soms familie blijft slapen. En op dit moment zit daar de zoon van de eigenaar met een paar vrienden. Blijkbaar heeft de zoon bij de tank van de cabins moeten zijn en omdat het nogal modderig is (veel regen, weet je nog) heeft hij een paar stenen neergelegd om erbij te kunnen. Maar één van die stenen heeft hij op ónze waterleiding gelegd die daardoor doorgebogen, en uiteindelijk gebroken is. Met als gevolg dat onze volledige watervoorraad is weg gestroomd! Maar goed, midden in de nacht kunnen we er toch niets aan veranderen, dus eerst maar slapen.

De volgende ochtend zijn we vroeg op om de schade bij daglicht nog eens goed op te nemen. Maar als Roberto het hek open doet, ziet hij direct dat er onder het huis ook iets is mis gegaan. Door de hoge golven is er een waterleiding los geraakt. De buis hangt in een grote boog naar beneden maar is gelukkig niet gebroken. Die maar even eerst vast zetten dan. Roberto is onderweg naar de bungelende buis als hij onder de pier naar ons huis nóg een schade ontdekt. Deze buis is wél gebroken en het water dat vanuit het dorp wordt aangevoerd, loopt kletterend de zee in. Shit!

Om 8 uur, als de winkel open gaat, staat Roberto als eerste voor de deur om een stuk pvc-buis en wat verbindingsstukken te kopen en even later staat hij in z'n zwembroek in de nog altijd wilde golven de leidingen te repareren. Daarna kan hij naar de watertanks om ook daar de schade te herstellen. Het duurt even voordat we weer voldoende waterdruk hebben omdat er inmiddels veel lucht in de leidingen zit, maar dat wordt met een beetje schudden en husselen aan de buizen opgelost. En dan ben je weer blij met al die regen van de afgelopen tijd want de tanks zijn gelukkig in no-time weer vol.

Hopelijk is het snel over met de hoge zee en grote golven want het brengt een hoop gedoe met zich mee. (En nee, natuurschade is hier niet verzekerd... ;o))

De dorpsbewoners zien overigens nog wel wat positiefs in die woeste zee. De hoge golven hebben van alles en nog wat aan land gespoeld en de hele ochtend zien we jongens en mannen langs de waterkant jutten, op zoek naar iets 'waardevols'. Vooral de grote houten planken en palen zijn favoriet...

In de clinch

Ik lag afgelopen woensdag lekker in mijn hangmat te lezen, wachtend tot Roberto terug zou komen van het duiken, toen er een groepje mensen binnen stapte. Ze blijken van het Ministerio de Trabajo te zijn voor controle. Nou hadden we die controle begin van het jaar ook al gehad (zie blog 20 januari 2013) en toen waren we er uiteindelijk goed uit gekomen, dus als ze om de nodige documenten vragen, pak ik vol goede moed alle gevraagde papieren: bedrijfslicentie, betalingsbewijzen van de Caja Seguro (sociale lasten), contract van onze bootkapitein en betalingsbewijzen van zijn salaris.
En dan vragen ze naar mijn werkvergunning. Míjn werkvergunning? Ik werk niet, ik woon hier. Daar zijn ze het niet mee eens. Dezelfde discussie als vorige keer begint weer. Ik zit hier, als er mensen binnen komen dan sta ik ze te woord en ik ontvang het geld als we duikspullen verhuren, dus ik werk.  Ik kan praten wat ik wil maar de vrouw die kennelijk de leiding heeft zit nukkig met haar armen over elkaar en op alles wat ik te berde breng, schudt ze chagrijnig nee.  Ze beweert dat we een half jaar geleden hetzelfde probleem hadden en dat we er duidelijk niets aan gedaan hebben om het op te lossen. (Vorige keer ging het overigens over Roberto en deze keer, omdat ik hier nu toevallig zit, gaat het om mij, maar dat lijkt allemaal niet uit te maken). Ho, wacht eens even... vorige keer hebben we deze discussie inderdaad ook gehad maar toen zijn we daar samen met hun baas, die er toevallig bij was, uit gekomen en werd er gezegd dat we geen werkvergunning nodig hadden. Wat blijkt nu? Ondanks dat de baas toen gezegd had dat het in orde was, heeft Mevrouw Chagrijn zelf bij het Ministerio melding gemaakt van het ontbreken van een werkvergunning en terwijl wij ons van geen kwaad bewust waren, geldt dit dus nu als een tweede waarschuwing! Ze is onvermurwbaar en de volgende dag moeten we ons melden bij het Ministerio de Trabajo in Bocas om het op te lossen

Als Roberto daar de volgende ochtend binnen loopt, wordt hij in eerste instantie geweigerd: Geen toegang in korte broek en teenslippers! Het moet niet gekker worden, voorgaande keren mocht hij altijd zo naar binnen... Uiteindelijk staan ze hem toch te woord maar het oordeel is hetzelfde. We moeten een werkvergunning hebben. Het probleem is dat we, om een werkvergunning aan te kunnen vragen, eerst Panamees resident moeten worden, en dat willen we niet (we blijven liever Nederlander)! Na veel gediscussieer, komen ze met een andere oplossing: we moeten iemand in dienst nemen om het werk te doen en ze willen binnen drie dagen het bewijs daarvan zien.
Er zit niets anders op. Hoewel het klinkklare onzin is, want we kunnen onmogelijk voor hele dagen iemand aannemen om hier te zitten, terwijl er dagen en (zeker in het laagseizoen)  soms weken voorbij gaan dat er geen hond binnenkomt! We besluiten iemand te vragen die op papier voor ons een paar uur per dag wil werken terwijl hij van ons dus niet hoeft te komen, en wij betalen zijn sociale lasten zodat hij tegen ziektekosten verzekerd is. En, zoals dat zo vaak hier gaat, binnen een uur staat er een zeer gewillige kandidaat op de stoep.

Vrijdagochtend neemt Roberto wederom het bootje naar Bocas (dit keer keurig in lange broek en dichte schoenen!) om het nieuwe contract dat we de vorige middag hebben opgesteld en getekend, te overhandigen. Evenals een brief waarin we verklaren dat we geen Panamees resident zijn en dus geen werkvergunning kunnen aanvragen. Maar dat is niet genoeg. Ze willen alle kopieën van de Caja Seguro en alle betalingsbewijzen ook zien. Maar die hebben jullie woensdag al gezien een ook gisteren, want toen had Roberto alles bij zich! Dat kan wel zijn, maar nú zien we het contract dus nú willen we ook alle kopieën weer zien.  Met stoom uit zijn oren komt Roberto onverrichter zake weer thuis.
In eerste instantie heb ik het idee dat ze het echt op ons gemunt hebben dit keer, maar inmiddels hebben we van diverse kanten al gehoord dat ze zich op alle “buitenlandse” bedrijven botvieren. Volgens de locals is het alleen maar omdat er volgend jaar verkiezingen zijn...

Hoe dan ook, maandagochtend begeeft Roberto zich, weer “pakkie-deftig”,  voor de derde keer richting Bocas, waar hij keurig netjes alle papieren, documenten en kopieën overhandigt. Dit keer wordt het door de medewerker in ontvangst genomen, maar op Roberto’s vraag of alles nu in orde is, kon hij geen antwoord geven, want dat bepaalt de “Jefe”. De chef... dat zal mevrouw Chagrijn wel weer zijn...

Nou ja, nu maar hopen dat dit gaat lukken, want het is natuurlijk niet de elegantste oplossing. Maar we vinden het echt van de zotte om iemand aan te nemen en te verwachten dat hij halve dagen hier zit, zonder dat  er iets te doen is! We wachten met spanning de eerstvolgende controle af... 

Kabbelen

Net zoals de vorige keer heb ik niet veel nieuws te melden. Het leven kabbelt lekker door.
Hoewel we dachten dat het seizoen weer een beetje op gang kwam eind juni, is het de eerste week van juli verdacht stil gebleven. Normaal gesproken zijn de maanden juli en augustus goeie maanden voor ons omdat dan de Europeanen op vakantie gaan, maar voorlopig is het akelig stil. Zouden we nu dan toch de gevolgen van de crisis ook hier in Panama gaan merken, zoals we dat al een tijdje verwachten? De toekomst zal het leren...

Het komt ons niet slecht uit dat er geen klanten zijn, want we zijn de afgelopen week allebei geveld door een flinke griep die eerst mij een paar dagen in bed hield en daarna Roberto. En dat is in dat kleine slaapkamertje van ons met 30 graden tropische warmte niet echt een pretje.

Maar geen werk betekent ook dat Roberto tijd heeft om naar zijn geliefde Tour de France te kijken. Het is altijd wel weer zoeken, want de ene keer kan hij alleen de Belgische uitzending volgen en de andere keer moet hij weer op zoek naar de Engelse versie (de Nederlandse lukt namelijk sowieso niet), maar afgezien van de nodige haperende beelden is het tot nu toe redelijk gelukt.
Vanmorgen stond hij zelfs voor een dilemma, want hij vond uitzendingen op het internet van zowel de Tour de France als de Grand Prix. Een luxeprobleem! Maar niet voor lang, want als heel snel blijkt het internet vandaag voor geen meter te lopen dus uiteindelijk heeft hij geen van tweeën kunnen zien (sneu hè). Ach, zo lossen de problemen zich altijd weer vanzelf op...  ;o)

Een beetje variatie

Het is alweer even geleden dat ik geschreven heb, maar dat komt omdat we eigenlijk niks nieuws te melden hebben. Alles gaat z'n gangetje en het loopt lekker. Nadat we donderdag de 13e de service-setjes binnen hadden gekregen, heeft Roberto nog net van de laatste paar rustige dagen gebruik kunnen maken om alle ademautomaten te servicen, want daarna is het weer drukker geworden. Het lijkt erop dat het laagseizoen weer op z'n einde loopt en geleidelijk overgaat in het "midden-seizoen". We hebben twee keer een Open Water cursus gedraaid en nog een paar dagen fun-duikers gehad en nu hebben we een DIO (Divemaster In Opleiding) rondlopen.

Het is voor ons de eerste keer dat we een Divemaster cursus doen, want dat komt hier niet zo vaak voor en bovendien is het voor ons als kleine duikschool niet altijd eenvoudig om een volledige Divemaster training met iemand te doorlopen. Maar in dit geval heeft de man het grootste gedeelte van de Divemaster cursus in zijn thuisland Argentinië gedaan en heeft hij Panama uitgezocht om zijn cursus in het mooie Caraibische water af te ronden. Het leuke is dat hij daarbij specifiek voor Scuba 6 Diving heeft gekozen vanwege de goeie beoordelingen die hij had gelezen op Tripadvisor. Met enige trots kunnen we dan ook melden dat we inmiddels 50 "excellente" beoordelingen hebben op deze bekende website! (zie: Tripadvisor / Scuba 6 Diving)

De DIO, Juan Pablo ("zeg maar Juampi"), is een goeie student en ook nog een aardige vent dus Roberto heeft er veel plezier in. Vooral ook omdat een Divemaster moet leren om alle hand-en-span-diensten in een duikschool uit te voeren en Roberto dus een keertje lekker in zijn luie hangmat kon blijven hangen! (geintje)
Maar naast het dollen wordt er ook hard gewerkt. De afgelopen dagen heeft Juampi geassisteerd bij de Open Water cursus en vandaag heeft hij een DSD (Discover Scuba Diving) programma gedraaid. Verder hebben ze vanmiddag de puntjes op de i gezet voor het "zoeken-en-bergen" scenario en zo volgen de komende dagen nog meer verschillende soorten duiken.

Zo'n Divemaster training is toch weer heel anders dan de gebruikelijke cursussen die we draaien. Je bent meer dagen achtereen intensief met iemand bezig en het wordt daardoor ook persoonlijker en dat maakt het extra leuk. Voor ons is het in ieder geval een leuke afwisseling. Dus ook al is er niets nieuws te melden, hebben we toch een beetje variatie....

Meer gemak

Het lijkt erop dat sommige dingen ietsjes makkelijker worden in Panama. Toen we in 2010 in Panama arriveerden, hebben we als één van de eerste dingen, geprobeerd om een bankrekening te openen. Bij de enige bank die Colón rijk is, werd al snel duidelijk dat dat onmogelijk was, maar ook bij de verschillende banken in Changuinola kregen we nul op request. Als buitenlander was het namelijk noodzakelijk om van maar liefst drie verschillende gerenommeerde buitenlandse (in ons geval Nederlandse) banken een referentie en bankrekeninggegevens te overleggen. Aangezien we niets meer in Nederland bezaten behalve wat spaargeld dat uiteraard bij één bank stond, ging dat dus absoluut niet lukken.
Maar een maandje geleden hoorden we van een Duitse vriend dat hij inmiddels in Changuinola een bankrekening had kunnen openen. Het enige wat daarvoor nodig was, waren een drietal aanbevelingsbrieven, twee van Panamese inwoners en één van een Panamees bedrijf. Nou, na drieënhalf jaar in Panama kennen we hier zat mensen en bedrijven, dus dat is niet zo'n probleem. Gewapend met de brieven gaat Roberto naar Changuinola en tot zijn grote verbazing staat hij binnen een uur weer buiten, mét een bankrekening, compleet met bankpas en internetbankieren!

Ook post ontvangen was op ons eiland altijd een probleem. Postbezorging hebben we sowieso niet (we hebben niet eens huisadressen) en het was iedere keer weer afwachten of en wanneer pakketjes die via het kleine vliegveldje in Bocas verzonden werden, zouden aankomen. Maar sinds kort is er een kantoortje in Bocas dat via een postadres in Miami (USA) post en pakketten verzorgd. Dat kwam mooi uit want we hadden nieuwe onderdelen nodig om onze regulators te servicen en die wilden we bij ons ouwe vertrouwde adresje in Nederland halen: de duikshop in Eindhoven (dan weet je tenminste zeker dat het goed is).
En ook dit blijkt perfect te werken. Na ongeveer twee weken krijgen we keurig netjes via e-mail bericht dat er een pakket voor ons is aangekomen.

Helemaal gelukkig gaan we direct naar Bocas om het op te halen en gelijk nog wat boodschappen te doen. Eenmaal thuis ben ik bezig alle spullen op te ruimen, terwijl Roberto zijn pakket uitpakt, als ik hem plotseling hoor zeggen "Krijg nou wat..." gevolgd door een schaterende lach. Met een grote grijns houdt hij een doosje Pickwick thee en een doos gemengde drop van Venco voor me omhoog. Wow! Maar dat blijkt nog niet alles, want even later volgt er een pot Calvé pindakaas. Het zakelijke pakket is ineens een Sinterklaas-cadeautje geworden en als blij verraste kinderen halen we  samen nog hagelslag, stroopwafels en jodenkoeken uit de doos tevoorschijn! Wat een ontzettende leuke verrassing. Met dank aan Bill en Wendy kunnen we de komende tijd weer heerlijk genieten van Hollandse lekkernijen.

En dan hebben we eindelijk na heel lang zoeken, op internet een site gevonden waar we films kunnen zien! Niet via download maar met "streamen" (wat dat ook mag betekenen - ik blijf een digibeet), konden we allerlei goeie films zien. Voor een paar weken dan, want om de één of andere onverklaarbare reden is de site sinds vorige week ineens uit de lucht! Da's balen, nou moeten we weer op zoek naar een nieuwe site...
Oké, niet alles gaat dus makkelijker, het blijft Panama, dat is juist de charme. En om met Meatloaf te spreken "Two out of three ain't bad!"

Door-de-weekse dag

Het was gisteren een gewone door-de-weekse dinsdag. Na twee cursussen achter elkaar gedraaid te hebben, hadden we weer eens een dagje vrij. We hebben ons weekend dus een beetje doorgeschoven en hebben lekker uitgeslapen. Uitslapen, dat wil zeggen tot een uur of acht, want daarna ben je klaar wakker. Het ritme hier ligt anders dan in Nederland en normaal gesproken zijn we rond half zeven altijd wel wakker, dus als je dan eens tot acht uur op je bed ligt, dan voelt dat als heerlijk uitslapen.
We ontbijten met een lekker Johnny broodje en rond een uur of tien komt Roberto, onze bootkapitein, langs met zijn gereedschapskist. Er moet namelijk weer het één en ander geklust worden. Onze wegwijzer in het dorp van een nieuwe paal voorzien, een paar losse planken op het dek vast-timmeren en de watertank repareren. Dat laatste zou vorige week al gebeurd moeten zijn, maar toen regende het en tja, als het regent dan gebeurt er hier niets...
Roberto vertelt ons dat Gerald die dag jarig is. Gerald is een kras baasje dat halverwege het dorp woont. Toen de duikschool nog in Tio Tom zat, liepen we iedere ochtend en middag bij hem langs en altijd werden we enthousiast door Gerald gegroet, meestal gepaard gaand met een blik op de lucht en zijn interpretatie van de weersverwachting van die dag. Af en toe wenkte hij ons om te komen en dan kregen we een paar bananen of papaya's uit zijn tuin. Maar sinds we op onze nieuwe locatie zitten, lopen we niet meer bij hem langs en zien we hem niet meer zo vaak, dus we besloten om hem even te gaan feliciteren.

Onderweg naar Gerald lopen we langs het veldje waar een softball wedstrijd aan de gang is. En hoewel het er niet naar uitziet, zal het wel een belangrijke wedstrijd zijn want veel dorpsbewoners hebben een stoeltje langs de weg gezet en zitten geanimeerd te kijken.

Bij Gerald is het een drukte van belang. Op een tafeltje staan diverse dranken en we mogen zelf iets inschenken. De hapjes worden regelmatig door verschillende mensen rondgedeeld. Stukjes worst en kaas, cocktailworstjes, chips en voor de liefhebbers bekertjes met "Saus" (gekookt varkensvlees met ui in een limoensapje). Overal zitten en staan groepjes mensen, in het huis, op het terras en rond het huis. Binnen draait een CD-speler de gebruikelijke caraibische muziek en op het terras speelt een televisie waar niemand naar kijkt. Enkele oude dametjes praten wat en andere kijken zomaar wat om zich heen. Kinderen spelen rond het huis en een dronken mannetje dat al meerdere keren met zachte hand is weggestuurd maar iedere keer weer terug komt, is inmiddels in een hoekje in slaap gevallen.

Maar het tafereel wordt gedomineerd door het domino-spel dat op het terras gespeeld wordt. Domino is hier een serieus spel. Net als klaverjassen wordt het in twee teams gespeeld en met het leggen van bepaalde stenen worden signalen aan de partner gegeven. Het spel gaat razendsnel en volgens goed gebruik worden de stenen met een harde klap op tafel gelegd. Er komt een hele strategie bij kijken en de discussies zijn dan ook niet van de lucht. Niet alleen van de spelers maar vooral van degene die rond de tafel naar het spel staan te kijken.

Overigens worden die discussies in rap Guari-Guari gevoerd en zijn dus voor ons onmogelijk te volgen, maar de dynamiek is geweldig om te zien.

Dan wordt plotseling ieders aandacht gevraagd: er moet gezongen worden voor de jarige. Braaf staat iedereen op en ook de domino-spelers verlaten hun spel en gaan het huis in. Er wordt "Happy Birthday" gezongen, gevolgd door een Spaanstalig lied wat we niet kennen en Gerald snijdt de grote verjaardagstaart aan. Daarna stroomt het huisje weer leeg, iedereen zoekt zijn eigen plekje weer op en ook het domino-spel gaat weer onverminderd fel door. Even later worden de bordjes met taart uitgedeeld, die ondanks zijn onnatuurlijke kleur, erg lekker smaakt.

Schudden...

Vanmorgen rond kwart voor vijf schrikken Roberto en ik wakker en zitten we allebei rechtop in bed. Het bed, nee... het hele huis schudt langzaam heen en weer. Alsof een reuze kinderhand je huis vastpakt en het nieuwsgierig heen en weer beweegt om te zien wat er gebeurt. Het duurt een seconde voordat het tot ons door dringt wat er aan de hand is: aardbeving! In de duikschool horen we de duikflessen tegen elkaar stoten maar er valt verder niets om. Ook in de slaapkamer valt er niets van de planken af. Het is een vreemde sensatie om het huis zo merkbaar heen en weer te voelen gaan. Ongeveer twee jaar geleden zijn we ook eens wakker geworden van een licht schudden, maar toen was het zo kort dat we ons afvroegen of het nu een aardbeving was of niet. Dit keer is er echter geen twijfel mogelijk. Het schudden gaat nog zeker 10 tot 20 seconden door en ebt dan langzaam weg. We voelen nog een lichte natrilling en daarna staat alles weer stil, alsof er niets gebeurd is.

Natuurlijk zoeken we 's morgens op het internet naar nieuws. De aardbeving heeft plaats gevonden om 4.41 uur lokale tijd en had een kracht van 5.6 op de schaal van Richter. Het epicentrum lag op het vasteland van Panama ten zuidwesten van Changuinola, zo'n 45 kilometer bij ons vandaan. En hoewel er op diverse sites, waaronder uiteraard ook Facebook, melding gemaakt wordt dat mensen de beving goed gevoeld hebben, lijkt er nergens echt schade te zijn.

Als je op deze kaart klikt, zie je waar het epicentrum ligt (oranje bolletje). Als je op de kaart naar rechts schuift, dan zie je onze eilandengroep.

Verder is het vandaag weer een gewone dag, net als ieder andere. De afgelopen twee dagen hebben we voor het eerst sinds twee weken weer eens duikertjes gehad. Vandaag hebben we geen duikers maar moet er weer geklust worden: onze grote watertank is kapot. Er zit een lek aan de onderkant en hij loopt langzaam leeg. Niet dat dat op het moment een probleem is, want we hebben de afgelopen weken weer ongelooflijk veel regen gehad dus er is water in overvloed. Sterker nog, om de tank te kunnen maken moet hij eerst helemaal leeg en droog zijn, en we doen al dagen ons best om hem leeg te krijgen want met iedere regenbui loopt hij automatisch weer vol! Jaja, veel regen, weinig regen, veel water, weinig water, het is altijd wel iets...

Korte vakantie

Het is alweer een half jaar geleden dat we voor het laatst het land uit waren, dus het werd tijd voor onze visa-run. En deze keer had het iets meer voorbereiding nodig dan normaal gesproken.
Toen we nog in Tio Tom zaten, konden we altijd zonder meer vertrekken in de wetenschap dat de duikschool in het hostel goed bewaakt werd. Nu we onze eigen locatie hebben, ook nog eens iets meer afgelegen in het dorp, is dat een ander verhaal. Want iedereen, ook de lokale bevolking, waarschuwt ons er toch voor dat we de duikschool en ons huis beter niet 's nachts onbeheerd achter kunnen laten. Dus moesten we op zoek naar iemand die een paar dagen zou willen oppassen. Allereerst dachten we aan Michel (de course director die vorig jaar mei tijdens onze vakantie in Nederland voor ons gewerkt heeft) maar die was zelf in deze periode op reis naar Canada. Toen vonden we een ander instructeurs-stel in Bocas dat aanbood om tijdens onze visa-run de duikschool waar te nemen, maar die vroeg daar zoveel geld voor dat dat voor ons niet loonde. Het is in deze periode toch heel rustig, dus dat zouden we ook niet terug verdienen met de klanten die ze eventueel zouden binnen krijgen. Uiteindelijk hebben we op Bastimentos bij deze en gene nagevraagd of er niet iemand was die een paar nachten in ons huis wilde logeren en Roberto, onze bootkapitein, wilde dat wel doen.

Dus afgelopen dinsdag konden we met een gerust hart vertrekken richting Costa Rica. De route is inmiddels wel bekend, bootje-boot-bus-busje-grens/brug/grens-grotebus, en alles verloopt voorspoedig. Zelfs bij de grens is het rustig en de douaneformaliteiten gaan onverwacht soepel en vlot. Wel verbazen we ons nog even over de ontwikkeling die Changuinola, de dichtstbijzijnde "grote stad", doormaakt. Onderweg zag ik plotseling een nieuw reclamebord met de bekende gele M langs de weg staan. Het zal toch niet waar zijn? Rob en ik dachten echt dat het bord daar verkeerd stond. Maar nee hoor, eenmaal gearriveerd in Changuinola staat daar midden in de hoofdstraat een gloednieuwe McDonald's! Nu komt de moderne "beschaving" toch wel heel dichtbij... (nee, wij zijn lekker een broodje pollo gaan eten op ons vaste adresje)

Ondanks dat het weer niet echt goed is, genieten we van onze kleine vakantie. We bezoeken het nationale park in Cahuita, waar we dit keer minder dieren spotten dan vorige keer maar toch nog verrast worden door een opossum (een soort wollige wasbeer met een lange snuit en staart) op ons pad en een paar nieuwsgierige aapjes in de bomen. We gaan heerlijk uit eten, drinken een cocktail en luieren lekker in en rond het hotel. Voor we het weten zijn de drie verplichte nachten alweer voorbij en zijn we weer onderweg naar Panama.

De bus in Costa Rica is een echt boemeltje dat iedere 200 meter halt houdt, dus we hobbelen in anderhalf uur terug naar de grens. Daar blijkt dat onze timing niet geweldig is. De Bocatoreño-bus die om 10 uur uit Changuinola vertrekt richting San José is zojuist gearriveerd en de hele inhoud van de bus staat nu in de file voor de Costaricaanse grens, waar één mannetje achter het loket zit die onverstoorbaar, op zijn dooie gemak, paspoort na paspoort controleert. Het kost ons meer dan een uur voordat we ons stempeltje hebben en de oude, met houten planken belegde, spoorbrug die tussen Costa Rica en Panama ligt, kunnen oversteken.

Bij de Panamese grens is het gelukkig niet zo druk, maar het ouderwetse Amerikaanse schoolbusje zit nokvol en als haringen in een ton, bungelend aan de plafondrailing, hotsebotsen we naar Changuinola. Ondertussen is het serieus gaan regenen dus de boodschappen doen we half-rennend van de ene naar de andere winkel; wel oplettend dat we niet onderuit gaan want met regen worden de straten hier spiegelglad.
In de bus naar Almirante hebben we een zitplaats maar bij de boot is ons geluk weer over. Er is zojuist een grote groep Amerikanen binnen gekomen die 2 boten hebben afgehuurd en het duurt ruim een uur voordat de volgende boot er is. De laatste etappe gaat dan weer beter, want in Bocas kunnen we bij de eerste de beste bekende watertaxi in het bootje springen en rond 6 uur zijn we dan eindelijk weer thuis.
Het is helemaal niet zover van Costa Rica naar Panama, maar als alles tegen zit dan is het toch nog een hele reis!

Foto-jacht

Ik heb een nieuw speeltje: een Panasonic Lumix DMC-FZ20 fotocamera. Nou ja, hij is niet nieuw, 't is een tweedehandsje. De Sony camera die we al jaren hebben, begint namelijk steeds meer kuren te vertonen en ik wilde eigenlijk wel een andere hebben voordat het oude beestje het echt begeeft.  En ik had mazzel. Op Facebook zijn een heleboel verschillende groepen waar mensen uit Bocas en omgeving in zitten en één daarvan is "Bocas-Buy-and-Sell", zeg maar het equivalent van "Marktplaats.nl", en daar vonden we deze mooie camera voor een leuk prijsje.

Uiteraard wordt de nieuwe camera direct uit geprobeerd en ga ik op jacht naar mooie plaatjes. Dat is hier niet zo'n probleem want we zijn en blijven altijd weer onder de indruk van de prachtige natuur dus aan onderwerpen geen gebrek.

Wat te denken van die prachtige sterrenhemel met een hele smalle maansikkel. (Een maansikkel die hier overigens niet, zoals in Nederland, aan de zijkant staat maar onderaan de maan hangt.) Hmm, dat is toch wat te hoog gegrepen, want daar heb ik een stevig statief voor nodig en misschien ook wel een wat grotere lens. En ook de vleermuisjes die net na zonsondergang rond het huis fladderen, krijg ik uit de losse hand niet echt scherp in de lens gevangen.

Dan maar overdag op zoek naar leuke beestjes. De Kiskadee bijvoorbeeld, die regelmatig vrolijk op de elektriciteitsdraad vlak voor ons keukenraam zit te kwetteren. Helaas, iedere keer als ik de camera te voorschijn heb gehaald, is de vogel alweer gevlogen. En de schuwe IJsvogel zie ik altijd alleen maar in vlucht voorbij komen, dus die kan ik helemaal wel vergeten.
De dolfijnen dan, die af en toe in de baai te zien zijn, die blijven ook fascineren. Maar ja, probeer met je telelens maar eens precies de plek op het water te vinden waar de dolfijnen zullen opduiken. En als ik ze dan eindelijk in de zoeker heb, dan zijn ze alweer verdwenen tegen de tijd dat ik heb afgedrukt.

Tja, mooie onderwerpen genoeg, maar het blijkt nog niet zo eenvoudig om ze op de gevoelige plaat vast te leggen.

Maar gisterenavond had ik dan toch geluk: een verdwaalde sprinkhaan in de keuken. Een fraai exemplaar dat prachtig gecamoufleerd is als blad. Niet echt in zijn element op onze houten keukenvloer bleef hij heel stil zitten en kon ik hem dus van diverse kanten fotograferen.

Eindelijk gelukt, hoewel... de foto's zijn nog niet perfect. 

Dieren fotograferen is niet zo simpel, dat is duidelijk. Ach, een kwestie van blijven oefenen, zullen we maar zeggen. En ondertussen maak ik gewoon wat foto's van stilstaande dingen, die bieden tenslotte ook mooie plaatjes.

K(r)oningsdag

Het is vandaag een memorabele dag. Een troonswisseling is tenslotte iets wat een mens maar twee, of hooguit drie keer in zijn leven meemaakt. Tenminste, in Nederland... Voor de britten ligt het anders. Ik denk dat toen Beatrix eind januari haar abdicatie aankondigde dat prins Charles wel even Queen Elisabeth heeft aangestoten met de woorden: "Kijk moeder, zó doe je dat nou..."
Maar de Nederlanders maken dit dus 2 à 3 keer mee. De eerste keer is meestal in hun kinderjaren, de tweede keer in hun "mid-life" en als ze tijd van leven hebben misschien nog een keer als ze bejaard zijn. Punt is, dat je het hoogst waarschijnlijk maar één keer echt heel bewust meemaakt en dat is voor ons dus nu.
Wat het voor ons extra memorabel maakt is het feit dat we inmiddels in het buitenland wonen. Want hoewel we uiteraard via internet wel het nodige kunnen lezen, krijgen we lang niet alles mee van wat zich allemaal rond de troonswisseling afspeelt. Vooral datgene wat op de televisie is vertoond, aan interviews en speciale programma's, hebben we moeten missen, omdat ons internet eenvoudig veel te traag is om televisie-uitzendingen te bekijken.
Eén ding kon ons echter onmogelijk ontgaan en dat is de commotie rondom het officiële Koningslied en alle alternatieve koningsliederen die plotseling overal opdoken. Mede dankzij Facebook (zo'n videoclip lukt nog net met ons internet) hebben we kunnen meegenieten van de slechte én de goeie nummers.

Maar dat we in het buitenland wonen, wil nog niet zeggen dat we deze bijzondere dag niet kunnen vieren. Sterker nog, we zijn zelfs persoonlijk uitgenodigd!
Begin april kregen we een uitnodiging van de Nederlandse ambassadeur, de heer Wiebe de Boer, voor twee feestelijke evenementen: een ontbijt en een avondreceptie.
Het ontbijt zou plaatsvinden om 6.45 uur op de residentie van de ambassadeur. Voor het vroege tijdstip was gekozen, zo werd vermeld, "omdat men dan live via een satellietverbinding getuige kan zijn van de beëdiging en inhuldiging van Zijne Majesteit de Koning tijdens de Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal."

De receptie, met een "protocollair officieel karakter", zou  worden gehouden in het bezoekerscentrum van de Miraflores sluizen van het Panamakanaal. Naast de Nederlandse gemeenschap werden hiervoor ook Panamese regeringsvertenwoordigers, het Corps Diplomatique en Panamese overheidsmedewerkers en zakenlieden uitgenodigd.

Helaas hebben wij voor beide evenementen verstek moeten laten gaan en hebben wij de heren/dames hoogwaardigheidsbekleders niet kunnen verblijden met ons gezelschap. Panama City is voor ons niet echt naast de deur en het zou ons alles bij elkaar ruim drie dagen kosten om aan de festiviteiten deel te nemen. Daarbij komt dat we vandaag voor het eerst in een week weer eens klantjes hebben... En net als Willem Alexander blijven we nuchtere Hollanders: het werk gaat voor!

Dagelijks leven (2)

Het is haast onmogelijk om echt een vergelijking te maken tussen ons leven hier en in Nederland omdat het zó ontzettend anders is. Het heeft er natuurlijk ook mee te maken dat we op een eiland wonen. Als we in Panama op het vasteland in een stad(je) zouden wonen, dan zou het leven waarschijnlijk niet zo heel veel verschillen van dat in Nederland. Maar hier leven we toch op het "platte land" en ook nog eens in afgelegen gebied... Het leven hier ligt veel dichter bij de natuur en is een stuk primitiever.

Zo hebben we alle benodigde basis-dingen, maar verder geen luxe. Van de gebruikelijke huishoudelijke apparaten (het zogenaamde "witgoed") hebben we alleen een koelkast en een gasfornuis. We hebben in het dorp gelukkig wel elektriciteit (hoewel die af en toe uitvalt) voor de koelkast, maar er is hier geen gasvoorziening, dus voor het gasfornuis gebruiken we een grote (camping)gasfles.
Een wasmachine hebben we niet dus wassen gaat gewoon op de ouderwetse manier: met de hand. Wasmachines bestaan hier overigens wel; Tio Tom had er bijvoorbeeld eentje in het hostel en toen we daar nog werkten, mocht ik daarvan gebruik maken. Waarbij opgemerkt moet worden dat ook de wasmachines alleen maar met koud water wassen, aangezien ze geen verwarmingselement hebben. Als ik zou willen dan zouden we dus een wasmachine kunnen kopen (waarvoor we dan wel naar Changuinola moeten) maar ik vind het voor die paar T-shirts en korte broeken eigenlijk niet de moeite.
En jullie zullen begrijpen, een droger hebben we hier al helemaal niet nodig! De was hangt hier altijd vrolijk te wapperen aan de lijn...

We hebben op het eiland ook geen auto's; we doen dus alles te voet. Er is één straat in het dorp, een voetpad van twee meter breed, en verder lopen er onverharde paadjes door het oerwoud en de mangroves.

Zoals je ziet, het is hier allemaal lekker eenvoudig... Je zou kunnen zeggen: het leven is een soort permanent kamperen! ;-)

En dan de regelgeving... die hebben ze hier ook hoor! Alleen is het allemaal wat minder georganiseerd als in Nederland. En daarbij veranderen de regels ook te pas en te onpas zonder dat men het nodig vindt om je daarvan van tevoren op de hoogte te brengen.
Zo kan het dus voorkomen dat je al jaren keurig netjes de "caja seguro" (sociale verzekering voor de bootkapitein) maandelijks met behulp van een handgeschreven formuliertje betaalt, als ze op een blauwe maandagochtend ineens melden dat je het voortaan elektronisch moet doen (jaja, Panama automatiseert) en vol trots presenteren ze hun nieuwe website. Helaas hebben ze er niet aan gedacht om de betreffende website eerst zorgvuldig te testen, met als gevolg dat je de volgende 9 maanden iedere keer weer met je laptopje naar Bocas kan zodat ze daar je password kunnen re-setten (omdat hij iedere keer opnieuw niet functioneert) en vervolgens tot de conclusie komen dat de website inderdaad nog niet werkt en dat het dan nog maar even op de oude manier moet.
En dit is nog maar één voorbeeld...

De ervaring heeft ons geleerd dat je het maar het beste over je heen kan laten komen. Boos worden of (op z'n Europees) op je strepen gaan staan heeft echt geen enkele zin... En, uiteindelijk, met een beetje geduld, lossen de dingen zich toch altijd wel weer op.
Dus we halen onze schouders op en leven bij ons nieuwe motto: "Ach ja, dit is Panama..." 

Dagelijks leven

Oké, op verzoek van de lezer: schrijven over het dagelijks leven... en dat vind ik nu juist zo lastig, omdat het voor ons inmiddels al zo gewoon is.

Beginnen dan maar met de kwaliteit van het wc-papier? Die is niet bijzonder goed en daarbij is wc-papier nog duur ook. Net zoals alle levensmiddelen en dagelijkse benodigdheden hier trouwens. We zitten nu eenmaal op een eiland en alles moet met boten aangevoerd worden. We hebben in het dorp drie kleine winkeltjes die de basisbehoeften verkopen, maar je moet wel flexibel zijn met je boodschappenlijstje en kunnen improviseren met je recepten want ze hebben lang niet altijd alles op voorraad.
Maar na ruim drie jaar weten we wel, wát, we, wáár, wánneer, waarschíjnlijk kunnen kopen. Zo komt verse groente en fruit altijd op dinsdag met de veerboot vanaf het vasteland naar Colón, wat betekent dat wij op dinsdag aan het eind van de middag op Bastimentos voor groente en fruit kunnen shoppen.

Er worden ook veel dingen zelf door de mensen gemaakt. Onze oude buurvrouw (waar we eerst woonden, aan de rand van het oerwoud) heeft een klein bakkerijtje en bakt dagelijks broodjes. Maar ze bakt maar één soort tegelijk, dus de ene keer kun je kokosbroodjes ("Jonny-bread") bij haar kopen en de andere keer zoete broodjes ("Bons").

Overigens, Jonny-bread is een verbastering van "journey-bread". Het zijn soort pita-broodjes, die de mensen vroeger maakten om mee te nemen als ze op reis gingen. Ze worden gemaakt met geraspte kokos, vandaar dat ze ook wel cocosbread genoemd worden.

Maar terug naar de zelf gemaakte dingen. Onze bootkapitein heeft een stuk land met wat geiten, koeien en varkens en af en toe slacht hij een dier. Gedeeltelijk voor eigen gebruik en de rest verkoopt hij in het dorp. Wij kopen altijd de lever van hem en die is me toch lekker... Verser kan echt niet!
En vorige week kwam de zus van de bootkapitein met zelfgemaakte kokosolie en daar hebben we ook een fles van gekocht. Heerlijk om bijvoorbeeld pannenkoeken in te bakken...
Soms bakken we ook ons eigen brood (nee, niet met een broodbakmachine maar gewoon met bloem, melk, gist en een bakblik). Af en toe uit noodzaak omdat er in de winkel geen brood te krijgen is, maar ook omdat het gewoon lekker is.

Het is dus niet zozeer "eten wat de pot schaft" maar meer "eten wat de winkel of het dorp verschaft".

En zo heb ik toch weer een verhaaltje en realiseer ik me dat ik het eigenlijk alleen nog maar over de dagelijkse boodschappen heb gehad! Wordt dus vervolgd... ;-)

Het zijn de kleine dingen...

Ik zal eerlijk zijn: het wordt steeds lastiger om iedere keer weer een onderwerp voor mijn blog te vinden. Want ook hier wordt het leven natuurlijk uiteindelijk toch routine (en dat is ook best lekker). Bovendien denk ik dat ik in de drieënhalf jaar dat ik nu schrijf alle bijzondere aspecten van het leven hier wel een keertje heb belicht. Maar het kan natuurlijk ook zo zijn dat wij inmiddels zó aan het leven hier gewend zijn dat wij ons niet meer realiseren dat het toch anders is dan in Nederland.

Dat merkte ik bijvoorbeeld deze week. We hadden mensen (een Nederlandse en een Amerikaan) op bezoek en die wilden aan het eind van de middag terug naar Bocas, dus die hadden een watertaxi nodig. Nu wonen we in het nieuwe huis helemaal aan het einde van het dorp en de bootjes hebben het niet altijd in de gaten als we op de pier staan te zwaaien. Maar daar hadden we al snel een oplossing voor bedacht: met een oude kussensloop en een stok hebben we een vlag in elkaar geflanst, die we nu gebruiken om bootjes te vlaggen. Dus toen die mensen een boot nodig hadden, pakte ik onze vlag en ging op de pier staan wapperen, waarop het Nederlandse meisje spontaan in de lach schoot. "Hoe is het mogelijk, een kussensloop en een stok... en het werkt nog ook!" En jawel, daar kwam al een bootje aan...

Zo zijn er wel meer dingen, die ik misschien nooit verteld heb, maar die toch wel "anders dan anders" zijn.
Het feit dat we alleen maar koud water hebben. Dat betekent dat we dus al ruim 3 jaar met koud water douchen. Met mooi weer is dat heerlijk, maar soms met slecht weer is dat wel eens afzien.
Het water is ook niet drinkbaar. Ons drinkwater kopen we in grote 5 gallon (ca. 19 liter) containers, die het mannetje van de supermarkt keurig thuis komt afleveren met zijn kruiwagen.
We hebben niet alleen een watermannetje maar ook een limoenenmannetje. Een oud baasje dat regelmatig langskomt met een versleten rugzakje vol limoenen.
En onze vuilnis wordt opgehaald met de vuilnis-boot.
 
Uiteraard blijven we genieten we van de natuur.
's Avonds hebben we de meest ongelooflijk prachtige, heldere sterrenhemels.
Na zonsondergang begint de kakofonie van de jungle met insecten, vogels, apen en nog een heleboel andere oerwoudgeluiden die ik na al die tijd nog steeds niet thuis kan brengen.
En toen eergisteravond het licht weer eens uitviel (gebeurt de laatste tijd wel vaker) zagen we in het water ineens een heleboel lichtjes opflikkeren en weer doven: bioluminescente organismen (insecten en bacteriën). Echt schitterend, het leek wel een sterrenhemel onder water!

Tja, het zijn de kleine dingen die het doen...

Hopelijk heb ik jullie in dit blog toch weer iets nieuws kunnen vertellen, maar misschien hebben jullie wel vragen over bepaalde aspecten van het leven hier waar ik nog nooit iets over verteld heb... Laat het me weten!

Hollen of stilstaan...

Het is de afgelopen maand ongelooflijk druk geweest en we kunnen maart afsluiten met een omzet die ruim anderhalf keer hoger is dan welke hoog-seizoen-maand dan ook! En omdat het de afgelopen week mooi weer was, gingen we iedere dag met een bootvol gelukkige mensen op stap.
Maar, zoals we al verwachten hadden, na Pasen tuimelen we van het hoogseizoen keihard het laagseizoen in en wordt het erg stil. Alsof iemand van hoger hand de kraan met toeristen heeft dichtgedraaid, is er van de één op de andere dag bijna niemand meer op het eiland te bekennen... Maar we klagen zeker niet. We hebben een boven verwachting goed hoogseizoen gedraaid en nu kunnen we gaan genieten van andere dingen.

Zo hadden we afgelopen zaterdag een onverwachts uitje. Roberto was 's morgens nog met  4 man/vrouw wezen duiken en na afloop kregen we de veelgestelde vraag: "Waar kunnen we hier lekker lunchen?" Terwijl Roberto de diverse restaurantjes opsomt, "Roots", "Aldo", "Alvin", "Firefly", herinner ik me ineens dat ik die ochtend op Facebook een post heb gezien dat the Firefly die middag een barbecue houdt. Op het moment dat ik dat  vertel, kijken Roberto en ik elkaar aan en denken allebei hetzelfde! En omdat het ernaar uitziet dat we de volgende dag toch niets te doen hebben, sluiten we de boel af en lopen we op ons gemak naar the Firefly, waar het al gezellig druk is. Een lokale dj draait vrolijke muziek en Lauren schenkt ons een heerlijke rum-punch in. Er zijn een heleboel bekenden, niet alleen locals maar ook een hoop klanten die de afgelopen week bij ons gedoken hebben, en we kletsen wat af met iedereen. Tussendoor genieten we nog van een heerlijke kip-saté met eigengemaakte pinda/kokos-saus en voor we het weten is de middag om.

Verder is het dus stil. En aangezien het sinds een dag of drie weer slecht weer is, hebben we de indruk dat zelfs de allerlaatste die-hard toerist inmiddels het eiland is ontvlucht.
Rest ons niets anders dan in een trui en lange broek (!) in onze hangmat te hangen en een boekje te lezen. Een hangmat overigens waar het weer droog is, gelukkig. De dakdekkers hebben goed werk verricht en we hebben aan den lijve kunnen ondervinden dat het dak (voorlopig) de meest hevige stortbuien weer kan doorstaan.

Dakdekkers

Sinds het laatste blog is het dan eindelijk mooi weer geworden en dat was maar goed ook want ons dak was aan reparatie toe. De laatste paar regenbuien drupte het namelijk ook in mijn hangmat. Weliswaar niet veel, maar toch... (niet handig als je e-reader nat wordt)
We hadden dus bij deze en gene nagevraagd wie ons dak zou kunnen maken en het antwoord bleek eenduidig: dat doen de indianen. En, zoals dat hier meestal gaat als je een beetje rondvraagt, enkele dagen later staat er een indiaan op de stoep die via-via gehoord heeft dat we een dakdekker nodig hebben en binnen vijf minuten is de deal rond.

De volgende ochtend komt hij in zijn cayuco (een uit een boomstam gehakte kano), volgeladen met palmbladeren, aan peddelen. De palmbladeren zijn allemaal al over de naaf doormidden gesneden en worden op ons dek uitgeladen, waarna er nog eens twee bootladingen volgen.

Samen met zijn helper klimt hij daarna het dak op, zijn helper blijft op het vlakke gedeelte staan en hijzelf klimt naar de nok van het puntdak. Inmiddels is er ook een jochie binnengekomen (ongetwijfeld een zoontje of neefje of ander verwantschap aan één van de mannen) die als "oppertje" fungeert.

Hij reikt de halve palmbladeren aan, aan de man op de eerste verdieping. Vervolgens, als er een hele stapel op het platte dak ligt, bindt de helper ze één voor één aan een touw waarmee de man op de nok ze naar boven hijst. Bij iedere handeling kraakt en zucht het dak vervaarlijk en ik kijk telkens weer angstvallig omhoog, in de verwachting dat er elk moment een indiaan op m'n schoot kan vallen, maar alles gaat goed.

De dakdekker knakt de bladeren halverwege en legt ze dakpansgewijs over de nok van het dak, zodat ze aan beide zijde over de punt hangen. Daarna volgt een tweede laag die ook dakpansgewijs maar in tegengestelde richting wordt neergelegd. Tot slot worden de bladeren met een touw aan het dak vastgeregen. Het is een tijdrovende klus en al met al zijn de mannen ruim vier uur in de brandende zon bezig geweest, maar nu ziet ons dak er weer picobello en regenbestendig uit (of dat ook zo ís, zal de volgende hoosbui ons leren...)

Niks bijzonders

Het is alweer een tijdje geleden dat ik geschreven heb, maar ja soms is er gewoon niets bijzonders te melden. Het regent gelukkig niet zo heel veel meer, maar het weer blijft wisselvallig. Het wordt hoog tijd dat we meer zon krijgen want ik ben inmiddels weer Hollands bleek.

Verder is het druk ("de zaak loopt als een dolle" om met Youp van 't Hek te spreken). De afgelopen week weer alle dagen met duikers op pad geweest en zelfs een paar keer nee moeten verkopen. En de agenda is tot en met begin april al volgeboekt! Volgende week is het Semana Santa (de week voor Pasen) en dat is duidelijk een vakantie-week want al sinds begin januari krijgen we reserveringen voor die periode binnen. Voor ons een nieuwe ervaring om al twee weken vooruit volgeboekt te zijn :o)
Het zullen waarschijnlijk de laatste loodjes zijn, want het hoogseizoen loopt hier tot medio april en de ervaring is dat het na Pasen vrij snel stil valt.

En gisteren hebben we ons laatste avondje thuisbioscoop gehad (tja, als je niet veel te vertellen hebt, ga je maar triviale zaken melden). De films, meegenomen vanuit Nederland op de harde schijf, zijn helaas op. En dat is jammer, want zo af en toe een filmpje kijken is toch wel erg leuk. We moeten dus maar eens gaan kijken of het lukt om een film te downloaden, hoewel ik vrees dat ons Panamese internet daar veel te traag voor is....

Regen, stroomstoring en andere perikelen

De storm is voorbij maar helaas, de regen weet niet van ophouden. Het is iedere dag hetzelfde liedje. 's Morgens als we wakker worden, is het grijs en grauw en miezert het. In de ochtend vallen er een aantal fikse buien maar in de loop van de middag klaart het dan langzaam op en aan het eind van de dag krijgen we zowaar een zonnetje. Al dagenlang denk ik "gelukkig, nu lijkt het toch echt op te klaren". Maar nee hoor, in de nacht begint het weer te hozen en de volgende ochtend is het weer grijs en grauw en miezerig. Ik kan me nauwelijks voorstellen dat ik een maandje geleden schreef dat we smeekten om water, terwijl ik nu alleen maar denk "Genoeg! Onze watertanks stromen over....!"
Terug rekenend blijkt dat we al 12 dagen lang alleen maar regen hebben gehad en dat heeft ook zijn weerslag op de toeristen, want die vluchten massaal de eilanden af. Afgelopen week heeft het ons in ieder geval 3 Open Water cursussen gekost omdat de mensen (met slechts een weekje vakantie in het vooruitzicht) op zoek gingen naar de zon. Tja, da's balen maar wel begrijpelijk. Maar ondanks dat krijgen we ook nog steeds nieuwe aanvragen binnen, dus voor volgende week staat er weer een nieuwe Open Water cursus gepland. En nu maar hopen dat het weer wil meewerken.

Verder hebben we de afgelopen week twee keer in het donker gezeten. Het is al een tijdje geleden dat we stroomuitval gehad hadden, dus het kwam nogal onverwachts. De eerste keer zaten we net met vrienden een hapje te eten in een lokaal restaurantje toen het licht uitviel. Toen we in het donker terug naar huis liepen, zagen we bij het supermarktje een typisch tafereel. De supermarkten zijn altijd tot 22.00 uur open, maar zonder licht zijn de eigenaren bang voor diefstal, dus sluiten ze de hekken, maar gaan wel gewoon door met de verkoop. Met als gevolg dat iedereen voor de hekken staat te dringen en te schreeuwen, terwijl de gevraagde artikelen en het vereiste geld door het hek heen van hand wisselen.
Tijdens de tweede stroomstoring waren we gewoon thuis en werd het dus onverwachts een "candle-light cooking & dinner" sessie.

En dan de belasting-perikelen. Of liever gezegd het ontbreken daarvan. Zoals jullie misschien nog weten, hadden we vorig jaar allerlei toestanden met onze belastingaangifte omdat plotseling bleek dat ons bedrijf geen officieel registratienummer had. Dat heeft ons toen maanden gedoe gegeven en een hoop extra kosten (i.v.m. extra accountants en boetes). Maar, zoals toen werd beloofd, de registratie van het bedrijf was dan ook wel helemaal geregeld en de volgende aangifte zou geen problemen meer opleveren. En hoewel ik toen een grote slag om de arm hield, moet het gezegd worden: het klopt!
Begin februari heb ik de boekhouding naar onze accountant in Bocas gebracht en afgelopen week hebben we, keurig op tijd, onze belasting kunnen betalen. Een bedrag dat zonder al die extra kosten en boetes, reuze meeviel.

Storm

In de nacht van zaterdag op zondag worden we rond 3 uur gewekt door een flinke storm. Nu zijn we inmiddels wel gewend aan een regenbui die op het dak klettert, maar dit keer waait er ook een fikse wind die het golfplaten dak van onze badkamer doet klepperen. Veel slapen we die nacht niet meer want de storm neemt alleen maar in kracht toe een tegen de ochtend kunnen we de schade opnemen. Bankjes zijn omgewaaid, decoraties weggewaaid en overal liggen stukken palmblad die van het dak afkomstig zijn. We besluiten onze duikvlag maar naar beneden te halen, want die is al half aan flarden gewaaid.

Zondag overdag neemt de storm niet af; integendeel hij wordt alleen maar erger. De hele dag loeit de wind dwars door ons huis, want zo'n open huis is natuurlijk heerlijk op tropische dagen maar met dit weer heb je de storm dus ín je woonkamer. Het lijkt wel alsof we op een boot zitten: de lampenkappen zwiepen als een gek heen en weer en de hangmatten klapperen horizontaal in de wind. Ook het ijzeren uithangbord (waar nu nog niets op staat maar waar we een keer een duikvlag op willen verven) zwaait vervaarlijk van voor naar achter en kreunt en piept angstaanjagend. De zee, opgestuwd door de wind en het tij, draagt ook zijn steentje bij aan het onheilspellende tafereel. Grote grijze golven slaan met enorm kabaal tegen de bodem van ons huis en doet het op zijn palen schudden. Tot onze schrik waaien er ´s middags ook nog een paar palmbladeren tegelijk van het dak af, maar gelukkig blijft de schade beperkt. Tegen de tijd dat we (mét een extra deken) ons bed induiken, neemt de wind langzaam af en kunnen we, tegen de verwachting in, toch van een goeie nachtrust genieten.

Vanmorgen bij het opstaan is het nog steeds grijs en miezerig, maar de wind is een heel stuk minder. Gelukkig voor Rob want hij moet vandaag weer duiken. (Als door toeval hadden we namelijk gisteren één dagje geen klanten; de week ervoor zijn we alle dagen bezig geweest en ook de komende week staat al volgepland met duiken). Maar het ergste is wel voorbij want in de loop van de dag lijkt het weer iets op te knappen: een waterig zonnetje schittert op het water en er staat een heel bescheiden briesje...